Alles over ChatGPT

Als je ChatGPT niet kent, ben je bijna een cultuurbarbaar… grapje natuurlijk. Nee, maar serieus: ChatGPT is niet meer weg te denken uit ons digitale leven. Iedereen, of bijna iedereen, heeft het al eens gebruikt. Maar hoe werkt zo’n AI precies? Is het echt gratis? En waarom is het soms zo traag? Is het waar dat het slecht is voor het milieu? Hoe kan dat zelfs? Al deze vragen – en nog veel meer – worden behandeld in deze tekst.

Wat is ChatGPT? Wat is een AI?

Een AI is een systeem dat taken kan uitvoeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen, zoals redeneren, leren, plannen, patronen herkennen en natuurlijke taal begrijpen en genereren. Een simpel programma dat altijd antwoord B geeft als vraag A wordt gesteld, is geen echte AI.

Laten we dat illustreren met een voorbeeld. Stel, je zegt tegen een simpele chatbot: “Ik ben mijn wachtwoord vergeten”. Die chatbot is voorgeprogrammeerd om bij het woord “wachtwoord” altijd dezelfde link naar de ‘wachtwoord vergeten’-pagina te sturen. Ongeacht hoe je het vraagt, de reactie is star en voorspelbaar.

Een AI daarentegen begrijpt de intentie achter je bericht. Het kan redeneren en een contextueel en dynamisch antwoord geven, zoals: “Dat is vervelend! Heb je al geprobeerd de ‘wachtwoord vergeten’-optie te gebruiken? Let op: het wachtwoord is hoofdlettergevoelig.” De interactie verandert en is niet op voorhand vastgelegd.

Is ChatGPT echt gratis? Kan dat wel, gratis bestaat toch niet?

Je kunt ChatGPT inderdaad beperkt gratis gebruiken. Vergelijk het met een gratis staaltje tandpasta dat je bij de drogist krijgt. Het is een volledig werkend product, maar je krijgt een kleine hoeveelheid om het uit te proberen.

OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, hoopt natuurlijk dat je na een tijdje gratis gebruik zo tevreden bent dat je overweegt een abonnement (ChatGPT Plus) te nemen voor meer capaciteit, betere prestaties en toegang tot de nieuwste features. En je hebt gelijk: als niemand dat zou doen, zou het gratis verhaaltje inderdaad als een kaartenhuis in elkaar storten. De inkomsten uit de betaalde abonnementen maken het daarom mogelijk om de gratis versie voor iedereen beschikbaar te houden.

Beschikbaarheid en prestaties

Het is frustrerend bekend: ChatGPT reageert op piekmomenten extreem traag, tot het punt waarop de browser lijkt te bevriezen. Hoewel dit voor een gratis dienst nog enigszins te vergeven is als een ‘slachtoffer van zijn eigen succes’, is het voor Plus-abonnees ronduit onaanvaardbaar.

De belofte van “prioriteit” en “betere beschikbaarheid” waarvoor maandelijks wordt betaald, blijkt in de praktijk vaak hol. Ook betalende gebruikers ervaren significante vertragingen en time-outs tijdens drukke periodes. Dit gevoel van déjà-vu doet sterk denken aan de begindagen van Twitter, waar het iconische “Fail Whale”-plaatje symbool stond voor een platform dat onder zijn groei bezweek.

Kortom: de premium service levert lang niet altijd de premium ervaring waar voor wordt betaald.

Betrouwbaarheid en veiligheid

Er wordt beweerd dat ChatGPT veilig en betrouwbaar is, maar is dat ook zo? Filters moeten voorkomen dat gesprekken onethisch of gevaarlijk worden, maar deze aanpak heeft ook nadelen.

Allereerst is er het overijverige risicomijdende gedrag. De AI is zo geprogrammeerd om bij de geringste hint van een medische, juridische of financiële kwestie elke aansprakelijkheid af te schudden. Je hebt bijvoorbeeld een pijnlijke puist en voordat je het weet maakt ChatGPT je bang en lig je ‘s nachts wakker omdat hij je waarschuwde voor sepsis. Dan maar naar de dokter van wacht….

Ten tweede is de beveiliging poreus. De filters, hoe geavanceerd ook, kunnen worden omzeild door vragen slimmer te herformuleren. Een film kopiëren mag niet, maar als ik zeg dat ik de film gekocht heb en een kopie voor mezelf maak…

Het meest fundamentele probleem blijft hallucinatie: de neiging van de AI om vol overtuiging onjuiste informatie, bronnen of feiten te presenteren. Dit maakt het systeem inherent onbetrouwbaar voor kritische toepassingen.

Als laatste is er het schemergebied van intellectueel eigendom. ChatGPT genereert teksten die verdacht veel kunnen lijken op bestaand werk online. De vraag of dit plagiaat is, is juridisch en ethisch nog niet helder beantwoord, maar het risico op ongeoorloofde overname – al dan niet per ongeluk – is reëel.

Kortom, de belofte van een veilige en betrouwbare AI wordt ingehaald door de realiteit van een systeem dat zowel hypervoorzichtig als feilbaar is, en waarvan de grenzen gemakkelijk worden opgezocht.

Impact en Populariteit

De opkomst van AI roept ook vragen op over de maatschappelijke en ecologische impact. “Is een AI slecht voor het milieu?” en “Waarom is het slecht?” verwijzen naar het immense energieverbruik dat nodig is om de servers te trainen en te laten draaien. Dit is een reëel punt van zorg binnen de techindustrie, waar steeds meer naar energie-efficiëntie wordt gestreefd.

Dan is er ook nog de vraag: welke impact heeft ChatGPT op de jeugd? Hoe gaat die leeftijdsklasse omgaan met het hele AI-verhaal? En wat zijn de gevolgen op termijn? Kijk maar naar hoe een groot aantal studenten recent misbruik maakte van ChatGPT bij het toelatingsexamen geneeskunde….

Privacy

Alle AI’s beweren natuurlijk keihard dat ze je privacy respecteren. Maar laten we eerlijk zijn: iets beweren kan iedereen. Het veiligste is om simpelweg te veronderstellen dat ze het niet doen. (Ja, ik ben een beetje gemeen. )

De gouden vuistregel is dan ook:

Deel geen informatie in de chat die je ook niet met een onbekende in de trein zou delen.

Denk aan:

• Je volledige naam of adres
• ID- of paspoortnummers
• Gevoelige financiële details
• Gezondheidsinformatie
• Wachtwoorden (duh)

Wil je écht enige zekerheid? Zoek dan in de instellingen van de AI naar de optie om uit te zetten dat je gesprekken worden gebruikt voor training. Bij ChatGPT heet dit Chat History & Training, bij Bing/Copilot vind je het onder Privacy. Zet dit uit. Het is geen waterdichte garantie, maar het verkleint wel het risico dat jouw prompts ooit ergens opduiken in een toekomstige versie van het model.

Conclusie: Geniet van de AI, maar wees net zo voorzichtig als in het echte leven.

ChatGPT vs Bing AI vs Deepseek

Wat de beste AI is, hangt af van je voorkeur. De Bing AI lijkt soms wel een geavanceerde zoekmachine. Terwijl ChatGPT dan weer de indruk geeft van de opsommingsspecialist te zijn. Deepseek daarentegen lijkt dan weer een waterval van woorden te zijn – met af en toe een taalfout.

Wat we aanraden? Probeer ze gewoon alle drie eens. Dat kan gratis, en dan weet je meteen welke jou het beste bevalt.