In deze video bouw ik een koelbox met een Peltier-element en een oude VGA-koeler die ik nog had liggen. Dit is een DIY-experiment om de principes te testen.
Gebruikte onderdelen:
- Plastieke doos (Action)
- Peltier TEC1-12706
- Oude VGA-cooler
- Thermisch relais KSD9700 (40°C, 5A, 250V)
- 5A zekeringhouder en zekering
- Capillaire thermostaat
Belangrijke opmerking:
De doos is niet geïsoleerd, waardoor zeer lage temperaturen onrealistisch zijn. Dit is een DIY-proof-of-concept, niet een geoptimaliseerde eindversie.
Wat heb ik geleerd? Wat zou beter kunnen?
- Verlies door metalen bevestiging: De VGA-koeler is met metalen pootjes aan de koude zijde gemonteerd. Dit veroorzaakt warmteverlies. In een volgende versie zou ik dit anders aanpakken.
- Plaatsing thermisch relais: Een relais van 40°C is te gevoelig voor direct contact met de heatpipes. De oplossing was om het tussen de koelvinnen en de plastic doos te plaatsen. Het biedt daar nog steeds een uitstekende beveiliging.
- Onderschatte connector: De DC5521-connector (aangeraden voor 5A) kan deze stroom in de praktijk niet aan, na twee verbrande exemplaren is dat duidelijk.
- Ventilator waarschuwing: 4cm-fans gaan snel kapot als ze onder stroom staan maar niet kunnen draaien.
- Proefondervindelijk Bewijs: Hogere Efficiëntie (COP) bij Lagere Spanning: Tijdens het testen bleek dat een lagere spanning (bijv. 9V i.p.v. 12V) de doos dieper kon koelen. Dit komt omdat de COP (efficiëntie) van een Peltier sterk verbetert bij een kleiner temperatuurverschil en minder interne verliezen. De capillaire thermostaat helpt hierbij door een kleine ΔT te handhaven.
Het resultaat: een koelbox op maat
Het grote voordeel van dit ontwerp is de extreme energiezuinigheid. In de meest efficiënte stand verbruikt hij slechts rond de 10W – net zoveel als een LED-lamp. Hierdoor kun je hem de hele dag laten aanstaan zonder je zorgen te maken over de stroomrekening.
Vergelijking & praktisch toepassing
Dit ontwerp is veel zuiniger dan de meeste commerciële peltier-koelboxen. Die hebben vaak geen thermostaat en draaien daarom permanent op vol vermogen (~60W), wat pure energieverspilling is. Door het slim toepassen van een thermostaat en het vinden van de efficiënte “sweet spot”, verbruik ik tot 6x minder energie voor hetzelfde, of zelfs een beter, koelresultaat.
Ik kan me nu heel goed voorstellen om, met de opgedane kennis, een nieuwe versie te bouwen in een goed geïsoleerde doos. Zo’n koelbox zou perfect zijn voor in de caravan op de camping in de zomer. Vaak mag je daar in totaal maar 1200W gebruiken, en een zuinige koelbox van slechts 10W-50W is dan ideaal om de drankjes koud te houden.
